Temel e-faturada 8 günlük ret süresi geçtikten sonra faturayı KEP üzerinden iptal edebilir miyiz, yoksa karşı tarafın iade faturası kesmesi şart mı?

Temel e-Fatura senaryosunda alıcının sistem üzerinden doğrudan bir 'Uygulama Yanıtı' (Reddet butonu) ile faturayı reddetme imkanı teknik olarak bulunmamaktadır. Fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı posta kutusuna ulaştığı anda teknik açıdan geçerlilik kazanır. Bu noktada gerek Türk Ticaret Kanunu (TTK) gerekse Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve GİB portal işleyişi açısından izlenmesi gereken yasal prosedürler şunlardır:

• TTK 21/2 Karinesi ve TTK 18/3 İtiraz Şekli: 6102 sayılı TTK'nın 21. maddesinin 2. fıkrası uyarınca; faturayı alan kimse, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa içeriğini kabul etmiş sayılır. Aynı kanunun 18. maddesinin 3. fıkrası ise tacirler arasındaki itiraz, temerrüt ve fesih ihbarlarının noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) sistemi ile yapılmasını zorunlu kılmıştır. 8 günlük sürenin geçirilmiş olması, faturanın içeriğinin kabul edildiğine dair yasal bir adi karine oluşturur. Ancak bu karine mutlak olmayıp, taraflar arasındaki sözleşmeye aykırılık veya fahiş fiyat iddiaları adli yargıda genel borçlar hukuku hükümleriyle her zaman çürütülebilir.
• GİB 509 Sıra No'lu Tebliği ve e-Fatura İptal/İtiraz Portalı İşleyişi: GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği kapsamında mükelleflerin harici yollarla (noter veya KEP) yaptıkları itirazları sisteme entegre edebilmeleri için 'e-Fatura İptal/İtiraz Bildirim Portalı' devreye alınmıştır. Ancak bu portal tek taraflı bir iptal mercii değildir. Alıcı firma KEP delil dosyası ile portaldan itiraz kaydı oluştursa dahi, faturanın GİB sisteminde iptal statüsüne geçebilmesi için satıcı mükellefin de kendi portalından bu itirazı ONAYLAMASI zorunludur. Satıcı onay vermezse sistem faturayı resen iptal etmez; fatura yürürlükte kalmaya devam eder.
• Neden Karşı Taraf İade Faturası Talep Etmektedir? (VUK 227 Boyutu): Faturayı düzenleyen taraf haklı olarak faturayı yasal defterlerine kaydetmiş, e-Defter beratını kapatmış veya KDV beyannamesine dahil etmiş olabilir. VUK 227. maddesi uyarınca defter kayıtlarının tevsik edici vesikalarla teyidi şarttır. Satıcının faturayı tek taraflı iptal etmesi kendi beyannamelerinde matrah uyumsuzluklarına ve Ba-Bs tutarsızlıklarına sebep olur. Bu nedenle karşı tarafın 'İade Faturası' (veya mutabık kalınmayan tutar kadar fiyat farkı faturası) talep etmesi, 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 35. maddesi ve VUK muhasebe ilkeleri açısından en pratik, risksiz ve kanuni çözümdür.
• Önerilen Eylem Planı: Karşı taraf iade faturası kesilmesine razıysa, faturanın tamamını veya haksız olan fark kısmını ilgili vergi oranlarıyla 'İade' türünde e-fatura olarak kesip tarafların cari hesaplarını kapatmanız vergisel açıdan en sıhhatli yoldur. Şayet karşı taraf bu faturaya dayanarak haksız tahsilat peşindeyse ve iade faturasını kabul etmiyorsa; vakit kaybetmeksizin TTK 18/3 uyarınca KEP üzerinden itiraz ihtarnamesi gönderilmeli, işlem GİB portalına işlenmeli ve arabuluculuk/menfi tespit davası açılarak mahkeme nezdinde hak aranmalıdır.