Ticari e-Fatura senaryosunda 8 günlük red süresi geçerse ne olur?

Ticari e-Fatura senaryosu, Temel e-Faturadan farklı olarak alıcıya faturayı sistem üzerinden (Kabul veya Red uygulama yanıtı ile) onaylama veya reddetme imkanı sunar. Ancak bu hakkın kullanımı, Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 21'de belirtilen yasal sürelere bağlanmıştır. Bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde faturanın içeriğine itiraz etmezse, faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Sorunuzda belirttiğiniz gibi 8 günlük sürenin aşılması, teknik ve hukuki olarak bazı sonuçlar doğurur, ancak durumu düzeltmek için hala yasal yollarınız mevcuttur. Süreci tüm detaylarıyla ele alalım.

Sistemsel Durum (8 Günlük Sürenin Aşılması): Ticari e-Fatura alıcının posta kutusuna düştükten sonra 8 gün içerisinde herhangi bir "Kabul" veya "Red" yanıtı verilmezse, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemleri ve entegratör yazılımları bu faturayı otomatik olarak "Kabul Edildi" statüsüne geçirir. Siz 10. günde sisteme girdiğinizde faturanın durumunu onaylanmış olarak görürsünüz ve artık sistem üzerinden (uygulama yanıtı ile) red yanıtı göndermeniz teknik olarak engellenir. Bu, e-Fatura sisteminin sağlıklı ve hızlı işlemesi için konulmuş bir kuraldır.

Hukuki Durum (Fatura Kesinleşti mi?): TTK'daki 8 günlük süre içinde itiraz edilmemesi, "faturanın içeriğinin" (fiyat, miktar, birim vb.) kabul edildiğine dair kuvvetli bir karinedir. Ancak bu, hukuken kesin ve çürütülemez bir delil değildir. Yargıtay içtihatlarına göre; aranızda faturaya konu malın teslim edildiğine veya hizmetin ifa edildiğine dair temel bir sözleşme, sipariş formu, teslim tesellüm belgesi (irsaliye) veya kargo teslim fişi yoksa, sadece faturanın kesilmiş ve 8 gün içinde itiraz edilmemiş olması sizi doğrudan borçlu yapmaz. Faturayı düzenleyen taraf, malı teslim ettiğini ispatla mükelleftir. Sipariş etmediğiniz mallar için irsaliye imzanız da olmayacağından, karşı taraf bu alacağı yasal yollarla ispatlamakta zorlanacaktır.

Çözüm İçin Yapılması Gerekenler:
1. Harici Yollarla İtiraz (KEP/Noter): Sistem üzerinden red veremiyor olsanız da, durumu fark ettiğiniz anda (10. gün veya sonrasında) vakit kaybetmeden noter aracılığıyla veya Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) üzerinden karşı tarafa ihtarname göndermelisiniz. İhtarnamede; "Şirketimize şu tarih ve numaralı bir fatura düzenlenmiştir, ancak aramızda böyle bir ticari ilişki/sipariş bulunmamaktadır, faturaya konu mallar teslim alınmamıştır. Bu sebeple işbu faturayı tüm sonuçlarıyla birlikte reddettiğimizi ve iade ettiğimizi ihtar ederiz" şeklinde açık bir beyanda bulunmalısınız.
2. Muhasebe Kayıtları ve İade Faturası: Faturayı muhasebe kayıtlarınıza almak (BA/BS formlarında bildirmek) faturayı kabul ettiğiniz anlamına gelebilir. Bu nedenle mali müşavirinizle görüşerek, faturayı kayıtlarınıza almadan KEP itirazını dosyanızda muhafaza edebilirsiniz. Eğer karşı taraf iyi niyetli bir hata yaptıysa, onlarla iletişime geçip, sizin KEP itirazınıza istinaden faturayı kendi kayıtlarından çıkarmalarını sağlayabilirsiniz. Pratik bir çözüm olarak, eğer mutabık kalırsanız, karşı tarafa "İade Faturası" keserek sistemi sıfırlamak da mümkündür, ancak sipariş edilmeyen mala iade faturası kesmek ticari teamüllerde riskli bulunabilir; en doğrusu ihtarname ile reddetmektir.

Sonuç olarak; 8 günlük sistem süresini kaçırmak dezavantaj olsa da, hukuki haklarınızı ortadan kaldırmaz. Malı teslim almadığınız sürece, resmi ihtarname ile faturayı reddetmeniz sizi olası bir icra takibine karşı koruyacaktır.